Afscheid nemen van …

Net zoals heel veel mensen, heb ook ik al heel wat afscheid moeten nemen in mijn leven. Niet alleen van dierbare personen zoals mijn papa en recent nog een heel dierbare vriend, maar ook van situaties zoals afscheid van een pijnvrij leven als fibromyalgiepatiënt en vooral afscheid van mijn geliefde Brantano dat nooit meer terugkomt en dit doet vanbinnen pijn. Niet alleen bij mij maar bij mijn honderden prachtige ex-collega’s die hun hart en ziel hebben gestoken in dit bedrijf.

Al deze momenten van afscheid doen iets met me. Ik voel me vaak hol en emotioneel als ik hierover denk en dit is eigenlijk ook perfect normaal. Momenten van afscheid creëren nu eenmaal emoties die soms de overhand nemen bij ons. Dit noemen ze verdriet.

Verdriet en rouwen gaat niet alleen over afscheid van iemand dierbaar maar gaat ook heel vaak over een situatie die ten einde komt, een situatie die we vaak niet zelf hebben gekozen zoals je ontslag krijgen, faillissement van een bedrijf, het einde van een relatie, het einde van een levensstijl, een diagnose, …

We hebben niet zelf gekozen voor deze situaties en komen op een onverwacht moment, ze grijpen je bij de keel en het lijkt alsof je wereld stilstaat terwijl de wereld rondom jou doordraait. Je voelt allerlei emoties doorheen je lijf gaan maar weet niet hoe je hiermee moet omgaan. De pijn en het verdriet is er en je weet niet hoe je deze kan doen ophouden. Op dat moment zijn er geen ergere dingen en je weet niet of het goed komt.

Dan moet je rouwen en mag je best verdrietig zijn. Rouwen om iets wat is geweest en niet meer terugkomt.

Volgens Manu Keirse is rouwen meestal iets wat we niet geleerd hebben hoe we ermee moeten omgaan en is rouwen een volkomen normaal gedrag. Het betekent eigenlijk dat je in staat bent om liefde te geven en te ontvangen. Geen enkele vorm van rouw is erger dan de andere, dit kan je niet afwegen met elkaar. Dit is heel persoonlijk en is zo erg als het voor jou aanvoelt.

Manu Keirse spreekt niet graag over fasen in een rouwproces maar definieert 4 rouwtakken :  de realiteit onder ogen zien, de pijn ervaren, je aanpassen en opnieuw leren genieten terwijl je de herinnering bewaart. Het einde van het rouwproces gaat niet over het ‘vergeten’ of het ‘loslaten’ maar over het ‘op een andere manier vasthouden’. Elk rouwproces is anders en heel individueel. Manu Keirse gelooft niet in het aanvaarden of verwerken van verdriet. Je overleeft het alleen en leert ermee leven. True words … ik voel ze diep vanbinnen zelf ook als waar aan.

Het is niet alleen belangrijk dat je zelf de tijd en adem neemt om je rouw te omarmen en het te laten gebeuren, maar het is tevens ook belangrijk dat je voldoende terecht kan bij je omgeving. Niet iedereen weet hoe je met iemand moet omgaan die verdrietig is en rouwt om iets dat er niet meer is.

Ook dit is persoonlijk omdat iedere persoon uniek is. Hier bestaat geen universele handleiding voor. Maar er zijn wel een aantal dingen die je best niet doet.

‘Kop op, het komt wel goed’…’Treur niet te lang, het leven gaat door’ …

Mensen in je omgeving willen je meestal opfleuren of je verdriet wegnemen. Heel vaak vergeten ze te luisteren naar jou, naar je verhaal, naar je verdriet. Iemand bijstaan in verdriet of rouw betekent niet altijd dat je moet praten en proberen helpen. Het is vooral belangrijk dat je luistert en de persoon in verdriet of rouw laten praten. Soms is stilte belangrijker dan jou woorden. Laat de persoon praten zonder onderbreking en wees er gewoon voor hem. Zolang je niet begrijpt vanwaar het verdriet komt, dan kan je niets zeggen dat helpt. Het is nog beter zeggen “ik weet echt niet wat zeggen, ik vind het gewoon erg voor je”.

… ‘Ik heb dat ook meegemaakt en weet hoe je je voelt’…

Zeg nooit ‘ik weet hoe je je voelt’ want dat is niet zo. Ook al heb je dezelfde situatie meegemaakt, het gevoel dat jij had is niet hetzelfde als het gevoel dat deze persoon voelt. Door dit te zeggen erken je zijn verdriet niet en zorg je ervoor dat je deze persoon zijn woord afneemt, gaat hij stil worden en er niet langer ‘durven’ over praten. Terwijl hij dit misschien wel nodig heeft.

… ‘Het is nu toch al 2 maanden geleden dat het gebeurd is, heb je het er nog moeilijk mee?’ …

Geef de persoon in je omgeving tijd om te rouwen. Op rouwen staat geen vervaldatum. Ik heb ooit ergens gelezen (vraag me niet meer waar en wanneer) dat een rouwproces gemiddeld 7 jaar duurt. Ik heb dit mogen ervaren bij het overlijden van mijn papa. Dit heeft ook zolang geduurd voor mij eer ik opnieuw zonder hartpijn over mijn papa kon spreken of naar een foto kon kijken. Maar dit hoeft geen 7 jaar te duren of kan net langer duren. Dit is heel persoonlijk. Het is gewoon heel belangrijk om iemand de tijd te geven om te rouwen anders erken je deze persoon zijn gevoelens niet en zorg je er mee voor dat hij opnieuw in zijn schulp kruipt.

‘Moet je daarom zo verdrietig zijn’  … ‘Er zijn ergere dingen in het leven’ …

Geef de persoon niet het gevoel dat zijn emoties en verdriet overdreven zijn. Geen enkele vorm van rouw of verdriet is erger dan de andere. Dit is heel persoonlijk en mag je nooit minimaliseren. Zo neem je de stem weg van de persoon in rouw en geef je hem het gevoel dat hij zijn emoties niet mag tonen. De persoon zal alles opkroppen en dit is geen gezonde situatie. Probeer je dan ook in te leven in de situatie van de persoon en zet je mening en/of oordeel opzij.

Verdriet hebben en rouwen mag .. nee moet! Over wat dan ook, hoe intens ook en hoe lang het ook duurt. Dit bepaal jij alleen en is heel individueel. Laat je niet leiden door een mening en/of oordeel van anderen en bewandel je eigen pad. Luister naar je lichaam en erken wat je voelt. Laat je emoties vrij en krop niet op : praat erover, ween, roep en tier, … doe wat jij nodig acht om het afscheid of verdriet voor jou draaglijk te maken en een plaats te geven. Je bent nooit alleen en je hebt altijd iemand in je omgeving die voor je klaarstaat en je zal ondersteunen op een manier dat je kan appreciëren.

Ik wil deze blog eindigen met een mooie quote die voor mij althans perfect omschrijft hoe ik voor mezelf ‘rouw’ zie :

Life isn’t about waiting for the storm to pass … it’s about learning to dance in the rain …

Viviane Greene